Duurzaam wonen gaat allang niet meer alleen over zonnepanelen, goede isolatie of een energiezuinige warmtepomp. Ook de materialen waarmee een woning of ander gebouw wordt gerealiseerd, spelen een steeds grotere rol. Een ontwikkeling die daarbij veel aandacht krijgt, is biobased bouwen. Hierbij worden zoveel mogelijk bouwmaterialen toegepast die afkomstig zijn uit natuurlijke, hernieuwbare bronnen.
Hout is waarschijnlijk het bekendste voorbeeld, maar de mogelijkheden zijn veel breder. Ook materialen afkomstig van planten, schimmels en natuurlijke reststromen kunnen worden verwerkt tot bruikbare bouwproducten. Daarmee ontstaat een andere manier van denken over bouwen: niet alleen kijken naar hoe een gebouw vandaag wordt gerealiseerd, maar ook naar de impact van materialen gedurende de volledige levensduur.
Wat maakt biobased bouwen anders?
Bij traditioneel bouwen worden veel materialen gebruikt waarvan de productie veel energie en grondstoffen vraagt. Biobased bouwen probeert het gebruik van dergelijke grondstoffen te verminderen door materialen te kiezen die opnieuw kunnen groeien of afkomstig zijn uit reststromen.
Dat betekent overigens niet dat iedere woning volledig uit natuurlijke materialen hoeft te bestaan. Het gaat vooral om het bewust maken van keuzes. Waar kan bijvoorbeeld hout worden toegepast in plaats van een traditioneel bouwmateriaal? Welke isolatiematerialen hebben een lagere milieubelasting? En kunnen onderdelen later opnieuw worden gebruikt?
Daarmee sluit biobased bouwen nauw aan op circulair bouwen. Bij circulair bouwen wordt al tijdens het ontwerp nagedacht over hergebruik. Onderdelen en materialen worden bij voorkeur zo verwerkt dat ze later uit elkaar gehaald en opnieuw toegepast kunnen worden. Een gebouw wordt hierdoor steeds meer gezien als een verzameling waardevolle materialen in plaats van een eindproduct dat na tientallen jaren wordt afgebroken en weggegooid.
Wie zich verder wil verdiepen in de praktische en financiële kant van biobased bouwen, ontdekt dat materiaalkeuzes daarom het beste al vroeg in het ontwerp- en bouwproces kunnen worden meegenomen.
Duurzaamheid én kosten moeten in balans blijven
Een duurzame bouwambitie is belangrijk, maar uiteindelijk moet een bouwproject ook financieel haalbaar blijven. Dat maakt biobased bouwen soms complex. Nieuwe materialen, andere bouwmethoden en hergebruikte onderdelen kunnen immers gevolgen hebben voor de begroting.
Juist daarom is het verstandig om niet pas tijdens de uitvoering naar duurzame alternatieven te zoeken. Wanneer circulariteit en biobased materiaalgebruik vanaf het begin onderdeel zijn van het ontwerp, kunnen verschillende oplossingen beter met elkaar worden vergeleken. Kosten, beschikbaarheid, technische eigenschappen en milieubelasting kunnen dan gezamenlijk worden meegenomen.
Dat biedt bovendien ruimte om verder te kijken dan alleen de aanschafprijs. Een materiaal dat bij aanschaf duurder lijkt, kan bijvoorbeeld een langere levensduur hebben, opnieuw bruikbaar zijn of bijdragen aan andere duurzame doelstellingen van het gebouw.
Biobased bouwen vraagt daarmee om een bredere kijk op wonen en bouwen. Niet alleen de uitstraling en functionaliteit van een woning tellen mee, maar ook waar materialen vandaan komen, hoe ze worden geproduceerd en wat ermee gebeurt wanneer een gebouw ooit wordt aangepast of vernieuwd.
Voor iedereen die bewust bezig is met toekomstbestendig wonen, is dat een interessante ontwikkeling. Want een duurzame woning begint uiteindelijk niet alleen bij wat er ín het huis staat, maar vooral bij de materialen waarvan het huis zelf is gemaakt.